طب‌آنلاین

سخن و دستور حکیمان

315 سخن و 214 دستور جوشانده. هر دستور منبع کتابی دارد — قانون، الحاوی، ذخیره، مخزن‌الادویه، تحفه و بقیه. روش خانه بازنویسی آموزشی است، نه عکس صفحهٔ کتاب.

سخنان

ابن سینا

ابن سینا · قانون

دارو را به مزاج بیمار و مزاج بیماری هر دو بسنج؛ اگر نیرو تاب نیاورد، لطیف‌تر کن.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

سینه خشک را با تری لعاب‌دار نرم کن، نه با تندی که رطوبت را بسوزاند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

مفرحات خوشبو دل را باز می‌کنند؛ غم دراز دل را قبض می‌دهد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

حفظ صحت پنج رکن دارد: هوا، مأکول، حرکت و سکون، خواب، و اعراض نفسانی.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

اعراض نفسانی — شادی و غم و خشم — روح را زودتر از خوردنی می‌جنبانند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

اگر معده ضعیف است، داروهای قوی قلب را به بخار خود تباه می‌کنند؛ اول معده را آرام کن.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

بلغم غلیظ را تقطیع و ترقیق کن، سپس مخرج بده؛ حبس خلط فساد می‌زاید.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

سودای سوخته فکر را تیره می‌کند؛ تلطیف خون و روشنایی دل مقدم است.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

کودک را داروی تند و مسهل قوی روا نیست مگر ضرورت.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

زن باردار را داروهای قوی رحم و مسهل‌های تند حرام عادت است.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

خواب بعد از طعام سنگین معده را غرق می‌کند؛ اندک راه برو سپس بخواب.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

آب یخ در حرارت معده گاهی آتش را می‌بندد و فساد نگاه می‌دارد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

فصل تابستان غذای لطیف و خنک، زمستان غذای قوی و گرم می‌خواهد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

ورزش معتدل حرارت غریزی را می‌افروزد؛ افراط خشک می‌کند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

جماع در سیری و مستی و تباهی هضم زیان است.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

پیری حرارت غریزی کم می‌شود؛ غذا نرم و روغن‌های لطیف سزاوارتر است.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

چشم را نور معتدل و خواب کافی نگاه می‌دارد؛ گرد و دود دشمن بصر است.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

دندان را پاکی و پرهیز از شیرینی چسبنده نگاه می‌دارد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

هر عضوی را غذای هم‌جنس: مغز را روغن‌های لطیف و بوهای خوش.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

اسهال اگر بحران بیماری گرم است، بی‌جا نبند؛ اگر ضعف می‌آورد، ببند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

قیء دارویی وقتی رواست که ماده بالا ایستاده باشد، نه در هر تهوع.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

عطش صفراوی را با تری ترش ملایم بنشان، نه با یخ ناگهانی.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

یرقان سددی را با تلطیف و فتح سدد، نه فقط با خنک مطلق.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

درد مفصل سرد را با گرمی روغنی، درد گرم را با تبريد ملایم.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

خون‌آمدن از سینه را کوچک نشمار؛ قوت را نگه دار و اهل فن بطلب.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · ادویه قلبیه

دل را بوی خوش و رنگ لطیف و خبر خوش زنده می‌کند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ ابن سینا، الادویه القلبیه

ابن سینا · ادویه قلبیه

زعفران مفرح است و در زیاده محرّک.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ ابن سینا، الادویه القلبیه

ابن سینا · ادویه قلبیه

گل سرخ دل را تلطیف می‌کند و صفرا را اندک می‌نشاند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ ابن سینا، الادویه القلبیه

ابن سینا · قانون

بحران روزی است که طبیعت با بیماری پنجه می‌افکند؛ قوت را دریغ مدار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

نقاهت را غذای لطیف و خواب و پرهیز از جماع و خشم.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

غذا داروی روزانه است؛ دارو غذای روز بیماری.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

هر که اشتهای صادق دارد و از سیری می‌پرهیزد، کمتر به دارو نیازمند است.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

آب باید به قدر تشنگی صادق باشد، نه به عادت پیاله.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

میوهٔ نارس باد می‌آورد؛ رسیده اگر ناشتا زیاده شود فساد می‌زاید.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

شیر بر معدهٔ بلغمی سنگین است مگر با گرمی معطر.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

گوشت لطیف برای نقاهت، گوشت غلیظ برای توانای ورزیده.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

نان خوب پخته باد ندارد؛ خمیر ناتمام قولنج می‌سازد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

روغن تازه حامل تری است؛ تندشده‌اش صفرا می‌سوزاند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

عسل در سینهٔ رطب یار است و در تب محرقه رقیب.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

نمک راه هضم را می‌گشاید و افراطش خون را می‌خشکاند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

فلفل هضم سرد را برمی‌انگیزد و معدهٔ گرم را می‌خراشد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

تخم خیار و خشخاش پوست سوزش ادرار گرم را با تری می‌نشاند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

لعاب به دانه حلق را می‌پوشاند چنان‌که روغن زخم خشک را.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

گل بنفشه تب خشک و سرفهٔ یابس را با تری می‌گشاید.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

عناب سینه و اخلاق را هر دو نرم می‌کند اگر تازه باشد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

سپستان خشونت حلق را می‌برد بی‌آنکه حرارت بیفزاید.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

شیرین‌بیان راه سینه را فراخ می‌کند؛ در ادم پنهان احتیاط است.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

کاسنی کبد گرم را تلطیف می‌کند و معدهٔ سرد را سست.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

شاهتره جوش‌های صفراوی را از راه خون سنتی می‌گشاید.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

گل سرخ دل و روده را هر دو قابض لطیف است.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

زعفران مفرح است؛ زیاده خواب و عقل را می‌آشوبد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

صندل و گلاب حرارت سر را از بیرون می‌نشاند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

کندر ذهن را جمع می‌کند اگر معده تاب جویدنش را داشته باشد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

سنبل‌الطیب خواب می‌آورد و بوی تندش دل ضعیف را می‌گیرد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

اسطوخودوس بادهای سر را می‌گشاید؛ زیاده خشکی می‌آورد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

بادرنجبویه دل گرفته را می‌گشاید بی‌آنکه مست کند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

گل گاوزبان رنگ رخسار و روح را هر دو لطیف می‌کند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

افسنطین کرم و بلغم معده را تلخ می‌راند؛ حامله را نسزد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

سنا روده را می‌رهاند و پیچه می‌گذارد مگر با گل سرخ.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

اسفرزه بی‌آب خود سدّه است نه ملین.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

مانّاهای شیرین ملین کودک‌اند اگر تقلب شکر نباشند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

ترنجبین تب خشک را با تری می‌گشاید نه با عرق‌آوردن تند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

خاکشیر عطش تابستان را می‌نشاند اگر شسته شود.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

زیره باد حبوبات را می‌شکند و شیر را گاهی می‌بُرد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

رازیانه شیر می‌افزاید و باد را از امعا می‌راند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

زنیان از زیره تندتر است؛ مقدار جدا می‌خواهد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

آنغوزه باد عنید را می‌گشاید و بوی‌اش مردم را می‌رماند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

دارچین معدهٔ سرد را بیدار می‌کند و کبد گرم را می‌آزارد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

زنجبیل بلغم را می‌بُرد و خون‌ریزی پنهان را نباید گرم کند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

میخک درد دندان را لحظه می‌نشاند نه ریشه را.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

هل بوی دهان و نفخ را هر دو ادب می‌کند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

سیاه‌دانه حرارتی فراخ دارد؛ زخم معده با آن نمی‌سازد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

کنجد روده را چرب می‌کند و سینهٔ خشک را نرم.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

روغن بادام شیرین سرفه خشک کودک بزرگ را یاری می‌کند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

جو آب‌پز تب و اسهال گرم را آرام خوراک است.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

به قابض سرفه و اسهال است؛ رسیده ملین‌تر از کال.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

انار ترش صفرا را می‌نشاند و دندان را گاهی کند می‌کند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

زرشک کبد گرم خراسان را بهتر از داروی غریب می‌شناسد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

سماق اسهال گرم و صفرا را قابض است.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

پوست انار قوی‌تر از دانه است؛ زیاده یبوست خشک می‌سازد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

بلوط و مازو اسهال کهنه را می‌بندند اگر علت گرم مانده باشد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

مورد دهان و زخم تر را خشک معتدل می‌کند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

سدر مو و پوست چرب را پاک می‌کند نه زخم باز را.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

حنا حرارت کف را می‌کشد؛ بر زخم تازه آتش است.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · قانون

اکالیپتوس و اوکالیپتوس در متون نو بخور سینه است؛ کودک خرد را روغن نده.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب

ابن سینا · ادویه قلبیه

خبر خوش خود مفرح است؛ دارو بی‌بشارت کم‌کار است.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ ابن سینا، الادویه القلبیه

ابن سینا · ادویه قلبیه

بوی گل و عود روح را می‌گستراند چنان‌که اندوه قبض می‌کند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ ابن سینا، الادویه القلبیه

ابن سینا · ادویه قلبیه

شادی معتدل دواست و شادی مفرط حرارت را می‌پراکند.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ ابن سینا، الادویه القلبیه

محمد بن زکریای رازی

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

من تجربه را بر قول مقدم می‌دارم اگر مشاهده خلاف کتاب باشد.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

خلط غلیظ را روان کن و راه خروج بده؛ حبس خلط سینه را تباه می‌کند.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

مسکن درد دندان غیر از علاج ریشه است.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

تب را با قوت بیمار بسنج؛ ناتوان را گرسنه مدار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

کودک را همان داروی مرد قوی مده؛ تنش لطیف‌تر است.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

اگر غذا علت است، اول غذا را اصلاح کن، بعد دارو.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

زخم را پاک و خشکِ معتدل دار، نه ترِ متعفن و نه خشکِ ترک‌خورده.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

اسهال صفراوی سوزنده است؛ بلغمی بی‌سوزش و لزج.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

بسیاری از سردردها از معده برمی‌خیزد؛ قیام معده را ببین.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

شراب در تب و ضعف کبد سم است نه دارو.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

من بارها دیدم که پرهیز کوتاه بهتر از داروی دراز است.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

چشم رمد را با روشنایی تند نیازار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

در قولنج اول باد را بگشا، بعد مسهل تند مده.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

خون‌دماغ مکرر را به حرارت کبد یا خشکی نسبت بده و بررسی کن.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

بیمار ترسو را مژده و آرامش، خود داروی دل است.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

تجربه روی یک تن قانون همهٔ تن‌ها نیست.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

من بیمار را به عادت خود نزدیک می‌دارم مگر عادت فاسد باشد.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

تب را با گرسنگی دراز در ناتوان میازار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

سرفه را از راه بینی و حلق و سینه جدا بشنو.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

درد دندان شب را با گرمی میخک آرام کن و بامداد ریشه را بجوی.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

چشم رمد را سرمهٔ تند نیازار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

اسهال کودک را با قابض بزرگ‌سال مبند.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

قولنج را اول با بادشکن گرم، نه با تیغ و داغ خیال.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

زخم را پاک دار و خشک معتدل؛ چرک را زیر پوست حبس مکن.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

بسیاری از مالیخولیا با اصلاح غذا و خواب آغاز بهتری دارد تا داروی تند.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

شراب را در تب و ضعف کبد دوا مپندار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · الحاوی

تجربهٔ یک شهر قانون شهر دیگر نیست.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

محمد بن زکریای رازی · منصوری

خانهٔ نمور بلغم می‌افزاید و خانهٔ پرگرد صفرا می‌سوزاند.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ محمد بن زکریای رازی، الطب المنصوری

محمد بن زکریای رازی · منصوری

جامهٔ تنگ سینه را می‌فشارد؛ نفس را راه بده.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ محمد بن زکریای رازی، الطب المنصوری

محمد بن زکریای رازی · منصوری

مسواک و پاکی دهان داروی بسیاری از فساد معده است.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ محمد بن زکریای رازی، الطب المنصوری

سید اسماعیل جرجانی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

حفظ تندرستی مقدم بر علاج است.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

صفرای سوزان را با تری و ترشی ملایم بنشان، نه با سرمای ناگهانی.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

هوای شهر در بیماری شریک است؛ خانهٔ نمور بلغم می‌افزاید.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

غذا باید به عادت مردم همان اقلیم نزدیک باشد.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

خشم حرارت را می‌پراکند؛ اندوه خون را می‌سوزاند و سودا می‌سازد.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

جوش جوانی بیشتر از خون گرم و صفرا است.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

کودک شیرخوار را داروی تلخ و تند از راه دهان عادت مکن.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

زن نفاس را سردی ناگهانی و اندوه مده.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

آب ایستاده علت بسیاری از تب‌های کهنه است.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

حرکت بعد از اشتهای صادق، نه بعد از سیری مفرط.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

هر که شب بیدار و روز خفته است، مزاجش می‌آشوبد.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

نمک بسیار خون را تند و خشک می‌کند.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

ترشی معتدل صفرا را می‌شکند؛ افراط معده را سست می‌کند.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

شیرینی مفرط بلغم و رطوبت می‌آورد.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

پیری را گرم‌دار و خشک‌مدار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

فارسی نوشتم تا عطار و بیمار هر دو بفهمند.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

تابستان خاکشیر و سکنجبین ما به از یخ ناگهانی است.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

زمستان پونه و آویشن سینه را گرم می‌کند اگر لعاب پیش باشد.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

آش بلغور برای تب بهتر از کباب است.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

غوره و آلو بخارا صفرای خراسان را می‌شناسند.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

گلاب ایرانی دل گرم را خوش‌تر از داروی تلخ می‌نشاند.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

زن نفاس را غذای لطیف و جای گرم معتدل ده نه بادگیر.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

کودک را میوهٔ فروشان کنار جاده مده.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

خشم سفره را تلخ و هضم را خام می‌گذارد.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

اندوه دراز رنگ رخسار را می‌برد چنان‌که بیماری کهنه.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · ذخیره

نمک سودا و خشکی می‌افزاید اگر هر خوراک را بپوشاند.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · اغراض

حرکت بعد غذا باید سبک باشد نه کشتی.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

سید اسماعیل جرجانی · اغراض

خواب روز اگر دراز شود بلغم می‌آورد.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

عقیلی خراسانی

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

هر مفرده را به طبیعت، افعال و مضرّات بشناس.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

بدل وقتی رواست که اصل نباشد؛ هر گیاهی بدل هر گیاهی نیست.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

زنیان بادشکن است اما تند؛ مقدارش را از زیره جدا حساب کن.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

شیرین‌بیان سینه را نرم می‌کند و فشار را در بعضی بالا می‌برد.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

گل گاوزبان مفرح است؛ در فشار خون غلیظش زیان دارد.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

اسفرزه بی‌آب خطر است نه دارو.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

سنا شکم را می‌راند و پیچه می‌آورد؛ با گل سرخ لطیف کن.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

صبر زرد مسهل قوی است؛ Habitual‌اش معده را سست می‌کند.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

آنغوزه بادهای عنید را می‌شکند اما بوی‌اش دوری می‌خواهد.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

هلیله‌جات حفظ صحت هندوان است؛ در سردی معده با احتیاط.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

عسل در سینه رطب معین است اگر تب محرقه نباشد.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

روغن‌ها حامل دارویند؛ کهنه و تندشده‌شان زیان است.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

مانّاها ملین اطفال‌اند اگر شکّر تقلبی نباشند.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

بخور خوش هوا را اصلاح می‌کند؛ دود اسپند در آسم زیان است.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

قسط و عود را از دکان معتبر گیر؛ تقلبی‌شان بسیار است.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

مفرده را از دکان معتبر گیر؛ بدل تقلبی زیان اصل است.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

آویشن شیرازی ما صعتر عجم است؛ اسانس‌اش تندتر از برگ است.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

گل گاوزبان ایرانی قیفی است؛ پهن خارجی همان دل را نمی‌گشاید.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

شیرخشت اگر چون قند زلال شد، مانّا نیست.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

خاکشیر نشسته خاک است.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

اسفرزه را با دو آب حساب کن: یکی خیس و یکی پشت.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

سنا را با گل سرخ و بنفشه ادب کن.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

صبر زرد هر روز عادت معده را سست می‌کند.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

هلیله ناشتا رسم هند است؛ معدهٔ سرد ایرانی گاهی نمی‌سازد.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

آمله تری‌پلا را کامل می‌کند و دندان را هم می‌بندد.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

آنغوزه نوک‌چاقو در آش، نه قاشق در استکان.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

باریجه و وشا صمغ سینه‌اند؛ زیاده تهوع می‌آورند.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

سقز جویدنی معده است اگر تازه و ساچمه‌ای باشد.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

مصطکی رومی را با کندر عوضی نگیر.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

کتیرا را در آب سرد باز کن؛ جوش تند لعاب را پاره می‌کند.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

صمغ عربی زخم حلق را می‌پوشاند.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

گزانگبین زاگرس ملین کودک است نه نبات خرد.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

کلپوره تلخ کبد است؛ زیاده زخم می‌سازد.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

کاکوتی پونهٔ ریز ایران است برای نفخ و سرما.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

چای کوهی سردرد چوپان است نه داروی فشار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

به‌لیمو فرنجمشک باغ‌های نو است؛ کهنه عطر ندارد.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

پنج‌انگشت طمث را ادب می‌کند؛ حامله را نسزد.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

شنبلیله شیر می‌افزاید و بوی عرق را گاهی تند می‌کند.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

رازیانه و شوید جفت شیری‌اند اگر تب پستان نباشد.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

بومادران خون را گاهی زیاد می‌کند؛ خونریزی را با آن گرم مکن.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

گلرنگ دانه ملین است و گلش رنگ غذا.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

روناس ادرار را رنگ می‌کند؛ بترس اما بفهم.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

خارخسک را خوب الک کن تا خار به حلق ننشیند.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

دم‌اسب کوتاه‌مدت مدر است؛ درازمدتش خشکی می‌آورد.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

تخم کدو کرم سنتی را می‌آزارد اگر ناشتا و پیوسته باشد.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

روغن کرچک مسهل خانگی است نه دمنوش عصر.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

روغن بنفشه را روی جوش جوشان نریز.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

روغن بادام تلخ خوراک خانه نیست.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

کافور خوراکی متون را در قوری خانه تکرار مکن.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · مخزن‌الادویه

افیون و بنگ را برای فهم کتاب بخوان نه برای قفسهٔ آشپزخانه.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · قرابادین

معجون بی‌توزین مفردات، حلوای دکان است نه نسخه.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · قرابادین

شربت را در شیشهٔ تیره و خنک دار؛ ترشیده دارو نیست.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی · قرابادین

عسل روی جوش دارو عسل‌سوزی است نه ترکیب.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

علی بن عباس اهوازی

علی بن عباس اهوازی · کامل‌الصناعه

شام سنگین و فکر دراز خواب را می‌برد.

منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه

علی بن عباس اهوازی · کامل‌الصناعه

اول زندگانی را سبک کن، بعد دارو بنویس.

منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه

علی بن عباس اهوازی · کامل‌الصناعه

پزشک نادان از بیماری بدتر است.

منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه

علی بن عباس اهوازی · کامل‌الصناعه

خواب هنگام اشتهای هضم، نه هنگام پر بودن معده.

منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه

علی بن عباس اهوازی · کامل‌الصناعه

ورزش پیش از غذا حرارت را برای پخت آماده می‌کند.

منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه

علی بن عباس اهوازی · کامل‌الصناعه

خانه باید نور و باد ملایم داشته باشد.

منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه

علی بن عباس اهوازی · کامل‌الصناعه

کودک را به گرسنگی دراز outright نیازار.

منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه

علی بن عباس اهوازی · کامل‌الصناعه

نخست تدبیر خانه و خواب، سپس مفرده.

منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه

علی بن عباس اهوازی · کامل‌الصناعه

حامل را مسهل تند و تلخ‌های رحم عادت مده.

منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه

علی بن عباس اهوازی · کامل‌الصناعه

پیر را غذای نرم و روغن لطیف ده نه خشکبار تنها.

منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه

علی بن عباس اهوازی · کامل‌الصناعه

کودک را به گرسنگی درمان بزرگ‌سال نیازار.

منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه

علی بن عباس اهوازی · کامل‌الصناعه

ورزش پیش از گرسنگی صادق زیان است.

منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه

علی بن ربن طبری

علی بن ربن طبری · معاون

هوا و آب شهر در بیماری شریک‌اند.

منبع: علی بن ربن طبری، فردوس الحکمه

علی بن ربن طبری · فردوس

داروی همان اقلیم را بر داروی غریب مقدم دار.

منبع: علی بن ربن طبری، فردوس الحکمه

علی بن ربن طبری · فردوس

هندوان را داروهای تلخ و قابض بسیار است؛ هر تن تاب ندارد.

منبع: علی بن ربن طبری، فردوس الحکمه

علی بن ربن طبری · فردوس

سفر ناگهانی مزاج را می‌آشوبد؛ غذا سبک گیر.

منبع: علی بن ربن طبری، فردوس الحکمه

علی بن ربن طبری · فردوس الحکمه

داروی اقلیم خود را بر عطر وارد مقدم دار.

منبع: علی بن ربن طبری، فردوس الحکمه

علی بن ربن طبری · فردوس الحکمه

هند تلخ بسیار دارد؛ معدهٔ تر ایرانی همه را نمی‌برد.

منبع: علی بن ربن طبری، فردوس الحکمه

علی بن ربن طبری · فردوس الحکمه

سفر غذای سبک می‌خواهد و آب آشنا.

منبع: علی بن ربن طبری، فردوس الحکمه

ابن نفیس

ابن نفیس · موجز

قلب معدن روح است؛ هر چه دل را قبض کند، نفس تنگ می‌شود.

منبع: ابن نفیس، موجز القانون

ابن نفیس · موجز

رگ‌ها حامل روح و خون‌اند؛ سددشان درد و آفت می‌آورد.

منبع: ابن نفیس، موجز القانون

ابن نفیس · شرح قانون

تشریح را با قیاس تنها مسنج؛ چشم بگشا.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ ابن نفیس، موجز القانون

ابن نفیس · موجز القانون

دل اگر از معده بخار گیرد، اول دیگ را آرام کن.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ ابن نفیس، موجز القانون

ابن نفیس · موجز القانون

نفس تنگ گاهی از بلغم سینه است و گاهی از قبض دل.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ ابن نفیس، موجز القانون

ابن نفیس · شرح قانون

مشاهده را فدای عبارت کتاب مکن.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ ابن نفیس، موجز القانون

بهاءالدوله

بهاءالدوله · خلاصه

در ایران زمین، خاکشیر و سکنجبین تابستان را اداره می‌کنند.

منبع: بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله · خلاصه

آویشن شیرازی ما به از صعتر رومی است در سینه.

منبع: بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

عطاری قدیم

عطاری قدیم · سینه به سینه

سرفه خشک را با تندی آویشن گاهی بدتر می‌کنی؛ اول لعاب.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

عناب و سپستان را با هم برای سینه می‌جوشاندند، بعد نبات.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

گل گاوزبان ایرانی قیفی است نه هر گل بنفش خارجی.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

عرق کاسنی و شاهتره را نصف‌نصف، معده سرد قطع کند.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

خاکشیر را بشو، وگرنه خاک می‌خوری نه دارو.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

اسفرزه را با یک لیوان آب بخور و یک لیوان پشتش.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

نبات زیاد هر دمنوشی را شیرینی بازار می‌کند نه علاج.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

روغن بنفشه را روی جوش نریز؛ برای فرق سر و خشکی است.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

کندر خوراکی بخر، نه بخوری تیره.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

سیاه‌دانه با عسل ناشتا رسم است؛ معدهٔ زخم‌دار نخورد.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

شیرخشت اگر در آب مثل شکر زلال شد، تقلبی است.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

حنا روی زخم باز سوزش است.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

آنغوزه را نوک‌چاقو در غذا، نه قاشق در چای.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

پونه برای سرما، نعنا برای دل؛ عوضی نگیر.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

زیره بعد چلو، نه ناشتا روی معده خالی زخم.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

بابونه شب، گل گاوزبان غم؛ قاطی بی‌حساب نکن اگر فشار بالا است.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

میخک کنار دندان، نه مشت در چای کودک.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

گلاب روی دل برای گرمی، نه برای بلغم سرد.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

پونه سرما، نعنا دل؛ قاطی بی‌حساب نکن.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

زیره بعد چلو، گلپر بعد باقلا.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

بابونه شب، گاوزبان غم، کاسنی ظهر گرم.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

میخک کنار دندان، نه مشت در چای کودک.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

گلاب روی شقیقه برای گرمی، نه برای بلغم سرد.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

عناب و سپستان با هم، بعد نبات کم.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

آویشن بعد از لعاب، نه قبل روی حلق خشک.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

عرق کاسنی شاهتره نصف‌نصف، معده سرد قطع.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

شیرخشت اگر مثل شکر زلال شد برگردان.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

حنا روی زخم باز نمی‌گذاریم.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

آنغوزه نوک‌چاقو.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

کندر خوراکی بخر نه بخوری تیره برای جویدن.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

سیاه‌دانه با عسل ناشتا؛ زخم معده نخورد.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

نبات زیاد هر دمنوش را بازار می‌کند.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

چای ترش تابستان؛ زمستان معده سرد را می‌لرزاند.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

کلپوره کم، وگرنه تلخی‌اش زخم است.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

سقز تازه ساچمه می‌شود؛ تیره کهنه را بجوی نیست.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

کتیرا را شب در آب بگذار، صبح بنوش.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

به دانه را نشکن تا لعاب تلخ نشود؛ فقط خیس کن.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

رب به برای اسهال گرم کودک بزرگ، نه نوزاد.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

سماق نوک قاشق روی آش، مشت در قوری نه.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

عطاری قدیم · سینه به سینه

گلپر را با نخودچی بفهم نه با معده خالی زخم.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان

رازی

رازی · منصوری

پیشگیری از درمان آسان‌تر است اگر عادت راست شود.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ محمد بن زکریای رازی، الطب المنصوری

رازی · منصوری

پزشک باید راست بگوید حتی اگر بیمار خوشش نیاید.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ محمد بن زکریای رازی، الطب المنصوری

رازی · الحاوی

اگر دارو سود نکرد، نخست تشخیص را زیر و رو کن نه مقدار را.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب

جرجانی

جرجانی · اغراض

اندوه دراز بدن را می‌خشکاند چنان‌که تب.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

جرجانی · اغراض

شادی معتدل روح را می‌گسترد.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

جرجانی · ذخیره

آب چاه سنگین و آب رودخانه به فصل و گل‌آلودگی‌اش شناخته شود.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی

اهوازی

اهوازی · کامل

آموزش طب بدون تشریح، نجاری بدون چوب است.

منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه

عقیلی

عقیلی · قرابادین

معجون وقتی معنا دارد که مفرداتش درست و تازه‌اند.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی · قرابادین

شربت را در تب محرقه شیرین مفرط مکن.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی · مخزن

سم‌ها در متون آمده‌اند تا بشناسی، نه تا در خانه بجوشانی.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

قانون‌خوانان

قانون‌خوانان · تعلیم

گرم را با سرد، خشک را با تر، و همیشه با قوت بیمار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ سنت قانون‌خوانی، تعلیم مزاج از قانون و موجز

قانون‌خوانان · تعلیم

هر ضدّی درمانی است اگر مقدار درست باشد.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ سنت قانون‌خوانی، تعلیم مزاج از قانون و موجز

قانون‌خوانان · تعلیم

زیاده‌ی دارو خود بیماری می‌شود.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ سنت قانون‌خوانی، تعلیم مزاج از قانون و موجز

قانون‌خوانان · تعلیم

هر دارویی در دوز دیگر سم است.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ سنت قانون‌خوانی، تعلیم مزاج از قانون و موجز

قانون‌خوانان · تعلیم

خودسر تکرار کردن نسخهٔ همسایه، بیماری دوم است.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ سنت قانون‌خوانی، تعلیم مزاج از قانون و موجز

قانون‌خوانان · تعلیم

حجامت و فصد کار اهل دست‌اند نه دستور خانه؛ اینجا نمی‌آموزیم.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ سنت قانون‌خوانی، تعلیم مزاج از قانون و موجز

قانون‌خوانان · تعلیم

داغ و جراحی و شکسته‌بندی را در کتاب بشناس و در خانه تکرار مکن.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ سنت قانون‌خوانی، تعلیم مزاج از قانون و موجز

بهاءالدوله رازی

بهاءالدوله رازی · خلاصه التجارب

در ایران خاکشیر تابستان و پونه زمستان دو ستون خانه‌اند.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی · خلاصه التجارب

آویشن شیراز سینهٔ ما را بهتر از صعتر روم می‌شناسد.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی · خلاصه التجارب

گلاب قمصر برای دل گرم به از گلاب بی‌نام است.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

حکیم مؤمن

حکیم مؤمن · تحفة المؤمنین

هر مفرده را مضرّتش را هم بنویس وگرنه قاتل خاموش است.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین

حکیم مؤمن · تحفة المؤمنین

بدل وقتی رواست که فعل نزدیک باشد نه فقط نام.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین

حکیم مؤمن · تحفة المؤمنین

عرق کاسنی و شاهتره را رقیق نوش؛ غلیظ معده را می‌بندد.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین

حکیم مؤمن · تحفة المؤمنین

عرق نعنا نفخ را می‌برد و شیر مادر را گاهی کم می‌کند.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین

حکیم مؤمن · تحفة المؤمنین

عرق بیدمشک تپش گرم را خوش می‌نشاند.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین

داود انطاکی

داود انطاکی · تذکره

زمان چیدن گیاه نیمِ فعل اوست.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب

داود انطاکی · تذکره

ریشه را در خزان، برگ را پیش از گل، دانه را پخته برچین.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب

داود انطاکی · تذکره

گیاه کهنه در انبار، هیزم است نه دارو.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب

ابن بیطار

ابن بیطار · الجامع

من گیاه را در رویشگاه‌اش دیدم؛ نقل تنها کافی نیست.

منبع: ابن بیطار، الجامع لمفردات الادویه و الاغذیه

ابن بیطار · الجامع

نام‌های یک گیاه در شهرها بسیار است؛ به فعل بشناس.

منبع: ابن بیطار، الجامع لمفردات الادویه و الاغذیه

ابوریحان بیرونی

ابوریحان بیرونی · صیدنه

دارو را به زبان مردم همان شهر بنام تا عطار خطا نکند.

منبع: ابوریحان بیرونی، صیدنه

ابوریحان بیرونی · صیدنه

هند و خراسان را یک قفسه مپندار.

منبع: ابوریحان بیرونی، صیدنه

حاجی زین عطار

حاجی زین عطار · اختیارات بدیعی

عطاری ایران را به ترتیب حرف نوشتم تا دست زود بیابد.

منبع: حاجی زین عطار، اختیارات بدیعی

حاجی زین عطار · اختیارات بدیعی

مقدار را از عادت مردم بسنج نه از کتاب تنها.

منبع: حاجی زین عطار، اختیارات بدیعی

یوسف هروی

یوسف هروی · بحر الجواهر

اصطلاح را درست گو وگرنه سرفه خشک را خلط‌آور می‌دهی.

منبع: یوسف بن محمد هروی، بحر الجواهر

محمد اکبر ارزانی

محمد اکبر ارزانی · طب اکبری

قوت بیمار خط نسخه‌ است؛ ضعیف را داروی قوی مده.

منبع: محمد اکبر ارزانی، طب اکبری

محمد اکبر ارزانی · قرابادین قادری

معجون را در سرمای خشک نگه دار تا روغن‌اش جدا نشود.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه؛ محمد اکبر ارزانی، طب اکبری

اعظم خان

اعظم خان · اکسیر اعظم

تشخیص مزاج بیمار مقدم بر فهرست گیاهان است.

منبع: حکیم اعظم خان، اکسیر اعظم

اعظم خان · اکسیر اعظم

سودا را با فکر دراز خودت می‌سازی اگر شب بیدار بمانی.

منبع: حکیم اعظم خان، اکسیر اعظم

ناظم جهان

ناظم جهان · قرابادین

شربت عناب و بنفشه برای سینه خشک کودکان بزرگ‌تر رسم است.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه؛ حکیم ناظم جهان، قرابادین (سنت هندوان فارسی)

بقراط

بقراط · فصول

غذایت دارویت باشد و دارویت غذا.

منبع: بقراط، فصول / کتاب الهواء و الماء و المساکن (ترجمهٔ کهن)

بقراط · فصول

قدم بزن؛ سکون دراز خود بیماری است.

منبع: بقراط، فصول / کتاب الهواء و الماء و المساکن (ترجمهٔ کهن)

بقراط · هواها

آب و هوای شهر در بیماری شریک‌اند.

منبع: بقراط، فصول / کتاب الهواء و الماء و المساکن (ترجمهٔ کهن)

جالینوس

جالینوس · الصناعه

ضد را با ضد درمان کن اگر نیرو تاب آورد.

منبع: جالینوس، الصناعة الصغیرة و کتب المزاج (ترجمهٔ کهن)

جالینوس · مزاج

گرمِ خشک را با ترِ سرد، و همیشه اندک‌اندک.

منبع: جالینوس، الصناعة الصغیرة و کتب المزاج (ترجمهٔ کهن)

دیوسکوریدس

دیوسکوریدس · ماده الطب

زمان جوش گیاه را از کتاب و از بو هر دو بگیر.

منبع: دیوسکوریدس، ماده الطب (هیولی الطب)

حنین بن اسحاق

حنین بن اسحاق · مسائل

پرسش از بیمار نیمی از علاج است.

منبع: مترجمان و پزشکان بیت‌الحکمه، مسائل / الاغذیه (نقل کهن)

یوحنا بن ماسویه

یوحنا بن ماسویه · اغذیه

شراب و گوشت غلیظ را در تب راه مده.

منبع: مترجمان و پزشکان بیت‌الحکمه، مسائل / الاغذیه (نقل کهن)

ثابت بن قره

ثابت بن قره · ذخیره

چشم را از گرد و دود و بی‌خوابی نگه دار پیش از سرمه.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ مترجمان و پزشکان بیت‌الحکمه، مسائل / الاغذیه (نقل کهن)

دستورها

ابن سینا

ابن سینا

جوشانده عناب و سپستان برای سینه خشک

ده عناب رسیده را بشکاف و هسته را درآور.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش مفرح برای دل‌گرفتگی و بی‌خوابی

یک قاشق غذاخوری گل گاوزبان ایرانی را با لیوان آب جوش دم کن.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

شیر زنجبیل و دارچین برای سرمای معده

یک بند انگشت زنجبیل تازه را ورقه کن.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

کندر و زعفران برای ذهن خسته

عدسی کندر خوراکی را صبح ناشتا بجو تا نرم شود.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

تخم خیار و خاکشیر برای سوزش ادرار گرم

تخم خیار را بکوب، با خاکشیر شسته در آب خنک.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

تخم کاهو و بنفشه برای خواب گرم

تخم کاهو را بکوب و ملایم دم کن.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

هلیله و آمله برای حفظ صحت صبح

هلیله زرد ساییده با آمله، نوک قاشق با آب ولرم.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

لعاب به دانه برای حلق خشک خودت

یک قاشق به دانه را نشکن؛ در آب ولرم خیس کن تا لعاب بیاید.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش زرنباد و خولنجان برای نفخ

یک قاشق زرنباد را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش جوزبوا و صندل سفید برای بی‌خوابی

یک قاشق جوزبوا را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش گردو و فندق برای بی‌خوابی

یک قاشق گردو را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش عسل و پیاز دشتی برای ضعف هضم

یک قاشق عسل را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش یونجه و برنجاسف برای کم‌شیری

یک قاشق یونجه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش گل مغربی و قیصوم کوهی برای کم‌شیری

یک قاشق گل مغربی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش آویشن شیرازی برگ و بادیان ختایی برای سرفه

یک قاشق آویشن شیرازی برگ را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش سدر و حنا برای جوش صورت

یک قاشق سدر را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش گلرنگ گل و برگ مورد برای جوش صورت

یک قاشق گلرنگ گل را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش تخم خربزه و تخم هندوانه برای سوزش ادرار

یک قاشق تخم خربزه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش کنگر فرنگی و انار دانه برای گرمی کبد

یک قاشق کنگر فرنگی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش آبلیمو خشک و آبغوره برای گرمی کبد

یک قاشق آبلیمو خشک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش آلوی خشک و سبوس گندم برای یبوست

یک قاشق آلوی خشک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش توت خشک و جو برای تب

یک قاشق توت خشک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش آرد جو و آب جو سنتی برای تب

یک قاشق آرد جو را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش اوج و بلوط برای اسهال

یک قاشق اوج را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش سندروس و عود قماری برای غم

یک قاشق سندروس را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش استرک و لادن برای غم

یک قاشق استرک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش روغن اسپند و روغن خردل برای درد مفصل سرد

یک قاشق روغن اسپند را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش روغن حیوانی و روغن نارگیل برای سرفه خشک

یک قاشق روغن حیوانی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش گل زالزالک و برگ زالزالک برای غم

یک قاشق گل زالزالک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

ابن سینا

دمنوش میخک خشک درشت و برگ میخک برای دندان‌درد

یک قاشق میخک خشک درشت را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: ابن سینا، القانون فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

محمد بن زکریای رازی

شربت آویشن عسلی برای سرفه خلط‌دار

یک مشت آویشن شیرازی و نصف مشت پونه را در دو پیمانه آب بریز.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

میخک و کندر برای دندان‌درد شبانه

یک میخک سالم را نرم بجو تا روغن‌اش روی دندان دردناک بنشیند.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

شیر زردچوبه و سیاه‌دانه برای مفصل سرد

یک قاشق چای‌خوری زردچوبه را با نوک انگشت فلفل سیاه در شیر گرم حل کن.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

روغن زیتون و سیاه‌دانه برای زانوی سرد

روغن زیتون را ولرم کن، چند قطره روغن سیاه‌دانه.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

گلاب و صندل برای چشم گرم

گلاب ولرم استریل‌نما را روی پد پاک.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

غرغرهٔ مُر رقیق برای زخم دهان خودت

نوک چاقو مُر را در آب جوش یا گلاب حل کن.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش مرزه و گشنیز برای نفخ

یک قاشق مرزه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش خولنجان و مصطکی برای نفخ

یک قاشق خولنجان را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش صندل سفید و تخم کاهو برای بی‌خوابی

یک قاشق صندل سفید را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش سیر و پیاز برای ضعف هضم

یک قاشق سیر را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش پیاز دشتی و روغن دارچین برای ضعف هضم

یک قاشق پیاز دشتی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش برنجاسف و تخم پنبه برای کم‌شیری

یک قاشق برنجاسف را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش مرزنجوش و مریم‌گلی برای سرفه

یک قاشق مرزنجوش را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش بادیان ختایی و سیب خشک برای سرفه

یک قاشق بادیان ختایی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش حنا و وسمه برای جوش صورت

یک قاشق حنا را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش گزنه و کرفس برای سوزش ادرار

یک قاشق گزنه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش تخم هندوانه و کاکنج برای سوزش ادرار

یک قاشق تخم هندوانه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش انار دانه و زرشک برای گرمی کبد

یک قاشق انار دانه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش تخم بارهنگ و قدومه برای یبوست

یک قاشق تخم بارهنگ را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش سبوس گندم و کنجد برای یبوست

یک قاشق سبوس گندم را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش جو و نبات برای تب

یک قاشق جو را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش پوست انار و گل انار برای اسهال

یک قاشق پوست انار را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش بلوط و مازو برای اسهال

یک قاشق بلوط را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش عود قماری و عود هندی تیره برای غم

یک قاشق عود قماری را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش پوست بید و بهمن سرخ برای درد مفصل سرد

یک قاشق پوست بید را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش روغن خردل و اکلیل الملک برای درد مفصل سرد

یک قاشق روغن خردل را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش روغن نارگیل و روغن بادام شیرین برای سرفه خشک

یک قاشق روغن نارگیل را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش برگ زالزالک و سرخه‌ولیک برای غم

یک قاشق برگ زالزالک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

محمد بن زکریای رازی

دمنوش کندر سفید برای ضعف حافظه سنتی

یک قاشق کندر سفید را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

سید اسماعیل جرجانی

شربت خاکشیر و سکنجبین برای گرمی و جوش

یک قاشق غذاخوری خاکشیر را سه بار با آب سرد بشوی.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

عرق کاسنی و شاهتره برای کبد گرم

نصف استکان عرق کاسنی را با نصف استکان عرق شاهتره قاطی کن.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

زیره و گشنیز بعد آش حبوبات

زیره را اندک تفت خشک بده تا عطر بیاید.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

بومادران و دارچین برای قاعدگی دردناک سرد

بومادران را کم دم کن تا خیلی تلخ نشود.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

شربت زرشک برای کبد گرم خودت

یک قاشق زرشک را با آب جوش دم کن یا در آب خنک بخیسان.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش گشنیز و شوید برای نفخ

یک قاشق گشنیز را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش مصطکی و بنه برای نفخ

یک قاشق مصطکی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش تخم کاهو و کاهو خشک برای بی‌خوابی

یک قاشق تخم کاهو را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش پیاز و موسیر برای ضعف هضم

یک قاشق پیاز را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش روغن دارچین و سليخه برای ضعف هضم

یک قاشق روغن دارچین را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش تخم پنبه و تخم یونجه برای کم‌شیری

یک قاشق تخم پنبه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش مریم‌گلی و بارهنگ برای سرفه

یک قاشق مریم‌گلی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش سیب خشک و به برای سرفه

یک قاشق سیب خشک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش وسمه و صندل سرخ برای جوش صورت

یک قاشق وسمه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش کرفس و جعفری برای سوزش ادرار

یک قاشق کرفس را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش کاکنج و هلیون برای سوزش ادرار

یک قاشق کاکنج را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش زرشک و شاه‌توت برای گرمی کبد

یک قاشق زرشک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش قدومه و سنجد برای یبوست

یک قاشق قدومه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش کنجد و شاهدانه تخم برای یبوست

یک قاشق کنجد را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش نبات و شوكه برای تب

یک قاشق نبات را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش گل انار و ازگیل برای اسهال

یک قاشق گل انار را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش مازو و پوست بلوط برای اسهال

یک قاشق مازو را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش عود هندی تیره و ون برای غم

یک قاشق عود هندی تیره را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش بهمن سرخ و بهمن سفید برای درد مفصل سرد

یک قاشق بهمن سرخ را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش اکلیل الملک و ناخنک برای درد مفصل سرد

یک قاشق اکلیل الملک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش گل سرخ گلاب‌گیر و ابریشم برای غم

یک قاشق گل سرخ گلاب‌گیر را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش سرخه‌ولیک و کیالک مازندران برای غم

یک قاشق سرخه‌ولیک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

سید اسماعیل جرجانی

دمنوش گل گندم برای خارش چشم سنتی

یک قاشق گل گندم را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: سید اسماعیل جرجانی، ذخیرهٔ خوارزمشاهی؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

عقیلی خراسانی

معجون زیره و زنیان بعد غذای سنگین

زیره سبز و رازیانه را جدا جدا کمی روی تابه خشک تفت بده تا عطر بیاید.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

شیرخشت و ترنجبین برای تب خشک کودک

به اندازه یک گردو شیرخشت و ترنجبین را در یک استکان آب جوش حل کن.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

رازیانه و شنبلیله برای کم‌شیری

رازیانه و شوید را مساوی، شنبلیله را نصف بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

آنغوزه و زنیان برای باد عنید

نوک چاقو آنغوزه را در آب جوش حل کن.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش پنج‌انگشت برای طمث نامنظم خودت

یک قاشق میوه پنج‌انگشت را ده دقیقه دم کن و خودت بنوش.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش شوید و ترخون برای نفخ

یک قاشق شوید را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش بنه و زیره کوهی برای نفخ

یک قاشق بنه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش کاهو خشک و زالزالک برای بی‌خوابی

یک قاشق کاهو خشک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش موسیر و دارفلفل برای ضعف هضم

یک قاشق موسیر را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش سليخه و گرد سیر برای ضعف هضم

یک قاشق سليخه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش تخم یونجه و برگ شنبلیله برای کم‌شیری

یک قاشق تخم یونجه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش بارهنگ و ریشه ختمی برای سرفه

یک قاشق بارهنگ را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش به و دانه به برای سرفه

یک قاشق به را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش صندل سرخ و شبدر قرمز برای جوش صورت

یک قاشق صندل سرخ را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش جعفری و خارخسک برای سوزش ادرار

یک قاشق جعفری را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش هلیون و خیزران برای سوزش ادرار

یک قاشق هلیون را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش شاه‌توت و افسنطین برای گرمی کبد

یک قاشق شاه‌توت را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش سنجد و کتیرا برای یبوست

یک قاشق سنجد را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش شاهدانه تخم و خیار چنبر برای یبوست

یک قاشق شاهدانه تخم را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش شوكه و شکر تیغال برای تب

یک قاشق شوكه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش ازگیل و آب برنج برای اسهال

یک قاشق ازگیل را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش پوست بلوط و بوستان‌افروز برای اسهال

یک قاشق پوست بلوط را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش ون و برگ اسپند برای غم

یک قاشق ون را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش بهمن سفید و بهمن سیاه برای درد مفصل سرد

یک قاشق بهمن سفید را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش ناخنک و مر مکی برای درد مفصل سرد

یک قاشق ناخنک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش ابریشم و سرگل گاوزبان برای غم

یک قاشق ابریشم را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عقیلی خراسانی

دمنوش کیالک مازندران و زالزالک سیاه برای غم

یک قاشق کیالک مازندران را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

علی بن عباس اهوازی

علی بن عباس اهوازی

بالش گل و دمنوش بهارنارنج برای خواب

گل بهارنارنج و بابونه را مساوی دم کن؛ هشت دقیقه.

منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

علی بن عباس اهوازی

زوفا و شیرین‌بیان برای خلط چسبنده

زوفا را کم، شیرین‌بیان را بیست دقیقه بجوشان.

منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

علی بن عباس اهوازی

دمنوش رازک و بابونه برای خواب خودت

رازک کم و بابونه مساوی، هشت دقیقه دم کن.

منبع: علی بن عباس اهوازی، کامل‌الصناعه الطبیه؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

داود انطاکی

دمنوش ریحان و نعنا برای صداع خانگی

یک قاشق برگ ریحان خشک را در آب جوش بریز و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

گلاب و صندل روی شقیقهٔ خودت برای گرمی سر

پد پاک را به گلاب ولرم بزن و روی شقیقه و پیشانی خودت بگذار، نه داخل چشم.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش هل سیاه و بسباسه برای نفخ

یک قاشق هل سیاه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش رزماری و پونه‌سای برای بی‌خوابی

یک قاشق رزماری را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش اسطوخودوس کوهی و سنبل هندی برای بی‌خوابی

یک قاشق اسطوخودوس کوهی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش فلفل قرمز و روغن سیاه‌دانه برای ضعف هضم

یک قاشق فلفل قرمز را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش بومادران و شقاقل برای کم‌شیری

یک قاشق بومادران را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش پنجه مریم و پنج‌انگشت برای کم‌شیری

یک قاشق پنجه مریم را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش فراسیون و آویشن کوهی برای سرفه

یک قاشق فراسیون را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش سماق و کنار برای جوش صورت

یک قاشق سماق را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش عرق شاهتره و قطران برای جوش صورت

یک قاشق عرق شاهتره را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش تخم کدو و تخم خیار برای سوزش ادرار

یک قاشق تخم کدو را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش صبر زرد و کنگر برای گرمی کبد

یک قاشق صبر زرد را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش آمله و تخم کاسنی برای گرمی کبد

یک قاشق آمله را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش انجیر خشک و برگه زردآلو برای یبوست

یک قاشق انجیر خشک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش گزانگبین و بیدخشت برای تب

یک قاشق گزانگبین را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش گون شیرین و شیرخشت درشت برای تب

یک قاشق گون شیرین را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش انجبار و انجبار ایرانی برای اسهال

یک قاشق انجبار را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش مُرّ و سقز برای غم

یک قاشق مُرّ را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش کندر بخوری و جاوی برای غم

یک قاشق کندر بخوری را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش روغن کندر و روغن زرد برای درد مفصل سرد

یک قاشق روغن کندر را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش روغن زیتون و روغن کنجد برای سرفه خشک

یک قاشق روغن زیتون را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش کهربای زرد سوده و روغن ابریشم برای غم

یک قاشق کهربای زرد سوده را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

داود انطاکی

دمنوش برگ میخک و میخک سفید برای دندان‌درد

یک قاشق برگ میخک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: داود انطاکی، تذکرهٔ اولی الالباب؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

عطاری قدیم

غنچه گل محمدی و سماق برای اسهال گرم

غنچه گل را پنج دقیقه دم کن.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

عرق کاسنی شاهتره و خاکشیر برای جوش صفرا

نصف استکان هر عرق را با آب رقیق کن، پیش غذا.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

جویدن سقز تازه برای معده سرد خودت

ساچمه سقز تازه را خودت آرام بجو تا نرم شود.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش انیسون و هل سیاه برای نفخ

یک قاشق انیسون را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش ریحان و رزماری برای بی‌خوابی

یک قاشق ریحان را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش کاهو وحشی و اسطوخودوس کوهی برای بی‌خوابی

یک قاشق کاهو وحشی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش فلفل سیاه و فلفل قرمز برای ضعف هضم

یک قاشق فلفل سیاه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش شنبلیله و بومادران برای کم‌شیری

یک قاشق شنبلیله را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش روغن شنبلیله و پنجه مریم برای کم‌شیری

یک قاشق روغن شنبلیله را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش زوفا و فراسیون برای سرفه

یک قاشق زوفا را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش همیشه‌بهار و سماق برای جوش صورت

یک قاشق همیشه‌بهار را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش شاهتره خشک و عرق شاهتره برای جوش صورت

یک قاشق شاهتره خشک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش روناس و تخم کدو برای سوزش ادرار

یک قاشق روناس را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش قاصدک و صبر زرد برای گرمی کبد

یک قاشق قاصدک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش قنطوریون و آمله برای گرمی کبد

یک قاشق قنطوریون را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش صمغ عربی و انجیر خشک برای یبوست

یک قاشق صمغ عربی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش خارشتر و گزانگبین برای تب

یک قاشق خارشتر را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش ترنجبین خراسان و گون شیرین برای تب

یک قاشق ترنجبین خراسان را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش آبنوس و انجبار برای اسهال

یک قاشق آبنوس را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش عود و مُرّ برای غم

یک قاشق عود را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش عود بخوری و کندر بخوری برای غم

یک قاشق عود بخوری را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش خسرو دارو و روغن کندر برای درد مفصل سرد

یک قاشق خسرو دارو را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش روغن بادام شیرین و روغن زیتون برای سرفه خشک

یک قاشق روغن بادام شیرین را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش گل سرخ وحشی و کهربای زرد سوده برای غم

یک قاشق گل سرخ وحشی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

عطاری قدیم

دمنوش لسان‌الثور ایرانی و گل سرخ گلاب‌گیر برای غم

یک قاشق لسان‌الثور ایرانی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: عطاری ایران، روایت سینه به سینه دکان؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

علی بن ربن طبری

علی بن ربن طبری

زنجبیل و لیموامانی برای تهوع راه

ورق زنجبیل و یک لیموامانی سوراخ‌شده را در قمقمه دم کن.

منبع: علی بن ربن طبری، فردوس الحکمه؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

علی بن ربن طبری

لیمو امانی و نعنا برای تهوع راه خودت

یک لیمو امانی سوراخ‌شده را در قمقمه با نعنا دم کن.

منبع: علی بن ربن طبری، فردوس الحکمه؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

حکیم مؤمن

کتیرا شب‌خیس برای سرفه خشک خودت

انگشت‌دانه کتیرا را شب در یک استکان آب سرد بگذار تا خودش باز شود؛ نجوشان.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش ترخون و انیسون برای نفخ

یک قاشق ترخون را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش زیره کوهی و پوست لیمو برای نفخ

یک قاشق زیره کوهی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش زالزالک و کاهو وحشی برای بی‌خوابی

یک قاشق زالزالک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش دارفلفل و فلفل سیاه برای ضعف هضم

یک قاشق دارفلفل را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش گرد سیر و فلفل سفید برای ضعف هضم

یک قاشق گرد سیر را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش برگ شنبلیله و روغن شنبلیله برای کم‌شیری

یک قاشق برگ شنبلیله را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش ریشه ختمی و زوفا برای سرفه

یک قاشق ریشه ختمی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش دانه به و مویز برای سرفه

یک قاشق دانه به را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش شبدر قرمز و شاهتره خشک برای جوش صورت

یک قاشق شبدر قرمز را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش خارخسک و روناس برای سوزش ادرار

یک قاشق خارخسک را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش خیزران و رویان برای سوزش ادرار

یک قاشق خیزران را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش افسنطین و قنطوریون برای گرمی کبد

یک قاشق افسنطین را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش کتیرا و صمغ عربی برای یبوست

یک قاشق کتیرا را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش خیار چنبر و سنا برای یبوست

یک قاشق خیار چنبر را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش شکر تیغال و ترنجبین خراسان برای تب

یک قاشق شکر تیغال را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش آب برنج و آبنوس برای اسهال

یک قاشق آب برنج را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش بوستان‌افروز و مورد برای اسهال

یک قاشق بوستان‌افروز را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش برگ اسپند و عود بخوری برای غم

یک قاشق برگ اسپند را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش بهمن سیاه و خسرو دارو برای درد مفصل سرد

یک قاشق بهمن سیاه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش مر مکی و مقل ازرق برای درد مفصل سرد

یک قاشق مر مکی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش سرگل گاوزبان و گل سرخ وحشی برای غم

یک قاشق سرگل گاوزبان را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

حکیم مؤمن

دمنوش زالزالک سیاه و لسان‌الثور ایرانی برای غم

یک قاشق زالزالک سیاه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین؛ عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه

بهاءالدوله رازی

بهاءالدوله رازی

خاکشیر شسته برای عطش تابستان خودت

یک قاشق خاکشیر را سه بار با آب سرد خودت بشو.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش بسباسه و زرنباد برای نفخ

یک قاشق بسباسه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش پونه‌سای و جوزبوا برای بی‌خوابی

یک قاشق پونه‌سای را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش سنبل هندی و گردو برای بی‌خوابی

یک قاشق سنبل هندی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش روغن سیاه‌دانه و عسل برای ضعف هضم

یک قاشق روغن سیاه‌دانه را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش شقاقل و یونجه برای کم‌شیری

یک قاشق شقاقل را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش پنج‌انگشت و گل مغربی برای کم‌شیری

یک قاشق پنج‌انگشت را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش آویشن کوهی و آویشن شیرازی برگ برای سرفه

یک قاشق آویشن کوهی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش کنار و سدر برای جوش صورت

یک قاشق کنار را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش قطران و گلرنگ گل برای جوش صورت

یک قاشق قطران را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش تخم خیار و تخم خربزه برای سوزش ادرار

یک قاشق تخم خیار را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش کنگر و کنگر فرنگی برای گرمی کبد

یک قاشق کنگر را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش تخم کاسنی و آبلیمو خشک برای گرمی کبد

یک قاشق تخم کاسنی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش برگه زردآلو و آلوی خشک برای یبوست

یک قاشق برگه زردآلو را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش بیدخشت و توت خشک برای تب

یک قاشق بیدخشت را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش شیرخشت درشت و آرد جو برای تب

یک قاشق شیرخشت درشت را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش انجبار ایرانی و اوج برای اسهال

یک قاشق انجبار ایرانی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش سقز و سندروس برای غم

یک قاشق سقز را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش جاوی و استرک برای غم

یک قاشق جاوی را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش روغن زرد و روغن اسپند برای درد مفصل سرد

یک قاشق روغن زرد را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش روغن کنجد و روغن حیوانی برای سرفه خشک

یک قاشق روغن کنجد را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش روغن ابریشم و گل زالزالک برای غم

یک قاشق روغن ابریشم را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب

بهاءالدوله رازی

دمنوش میخک سفید و میخک خشک درشت برای دندان‌درد

یک قاشق میخک سفید را در آب جوش بگذار و سرپوش بگذار.

منبع: محمد بن زکریای رازی، الحاوی فی الطب؛ بهاءالدوله رازی، خلاصه التجارب